Marketiq nədir?

Marketinq— müştərinin ehtiyacını müəyyənləşdirmək, ona uyğun dəyər yaratmaq və bu dəyəri doğru kanal vasitəsilə təqdim etmək prosesidir.

Marketinq yalnız reklam deyil; məhsul, qiymət, satış kanalı, kommunikasiya və müştəri münasibətlərini də əhatə edir.

Əla məhsul hər zaman yüksək satış demək deyil. Potensial müştəri biznesi tanımır, təklifin faydasını anlamır və niyə məhz həmin brendi seçməli olduğunu bilmirsə, məhsul diqqətdən kənarda qala bilər.

Marketinq bizneslə doğru auditoriya arasında əlaqə yaradır.

Amerika Marketinq Assosiasiyası marketinqi müştərilər, tərəfdaşlar və cəmiyyət üçün dəyərli təkliflərin yaradılması, təqdim edilməsi, çatdırılması və mübadiləsi ilə bağlı proseslər toplusu kimi izah edir.

Sadə dillə marketinq bu suallara cavab verir:

- Müştəri kimdir?
- Onun hansı problemi var?
- Məhsul bu problemi necə həll edir?
- Müştəri niyə rəqibi deyil, bu brendi seçməlidir?
- Təklif hansı kanalda təqdim olunmalıdır?
- Nəticə necə ölçüləcək?

Marketinq, reklam və satış eyni şeydirmi?

Xeyr. Bu anlayışlar əlaqəli olsa da, fərqli funksiyalara malikdir.

**Marketinq** — Bazarın araşdırılması, auditoriyanın seçilməsi və tələbin yaradılması.

**Reklam** — Ödənişli kanallarla məhsul və ya brend haqqında mesajın yayılması.

**Satış** — Marağın konkret sifariş və ya müqaviləyə çevrilməsi.

Məsələn, istifadəçinin Google-da məqalənizi tapması və saytda müraciət göndərməsi marketinq nəticəsidir. Satış nümayəndəsinin həmin şəxslə danışaraq müqavilə bağlaması isə satış prosesidir.

**Qısa fərq:** Marketinq müştərini təklifə yaxınlaşdırır, satış isə qərarın alışla nəticələnməsinə kömək edir.

Marketinq biznesə nə verir?

Düzgün qurulan marketin sistemi biznesə:

- hədəf auditoriyanı tanımağa;
- məhsulu real tələbata uyğunlaşdırmağa;
- rəqiblərdən fərqlənməyə;
- uyğun müştəri müraciətləri toplamağa;
- satış komandasını dəstəkləməyə;
- müştəri loyallığı yaratmağa;
- nəticələri ölçməyə imkan verir.

Auditoriyanın sadəcə yaşını bilmək kifayət deyil. Onun problemi, büdcəsi, seçim meyarları və alışa mane olan tərəddüdləri də araşdırılmalıdır.

Məsələn, “18–35 yaşlı şəxslər” geniş auditoriyadır. “İş günlərində sağlam nahar tapmaqda çətinlik çəkən Bakıdakı ofis əməkdaşları” isə konkret hədəf qrupudur.

Marketinqin 4P modeli nədir?

4P marketinq strategiyasının dörd əsas elementini göstərir.

1. Məhsul — Product

Məhsul və ya xidmət konkret ehtiyacı qarşılamalıdır. Biznes yalnız məhsulun xüsusiyyətini deyil, müştəri üçün yaratdığı nəticəni də izah etməlidir.

2. Qiymət — Price

Qiymət müəyyənləşdirilərkən xərclər, rəqiblər, auditoriyanın büdcəsi və məhsulun yaratdığı dəyər nəzərə alınır.

3. Satış yeri — Place

Məhsulun müştəriyə harada və necə çatdırıldığını göstərir. Fiziki mağaza, veb-sayt, mobil tətbiq, marketplace və sosial şəbəkə satış kanalı ola bilər.

4. Tanıtım — Promotion

Məhsulun auditoriyaya hansı mesaj və kanalla təqdim olunmasıdır. Reklam, SEO, sosial media, kontent, e-poçt və tədbirlər bu mərhələyə daxildir.

Marketinqin əsas növləri hansılardır?

Biznesin məqsədindən asılı olaraq aşağıdakı istiqamətlərdən istifadə oluna bilər:

- **Rəqəmsal marketinq:** Onlayn kanallardakı marketinq fəaliyyətləri.
- **SEO:** Saytın axtarış sistemlərində görünməsinin yaxşılaşdırılması.
- **Kontent marketinqi:** Faydalı məqalə, video və bələdçilərlə auditoriyanın cəlb edilməsi.
- **Sosial media marketinqi:** Sosial platformalarda brend tanınması və kommunikasiya.
- **E-poçt marketinqi:** Potensial və mövcud müştərilərlə birbaşa əlaqə.
- **Ənənəvi marketinq:** Televiziya, radio, çap, tədbir və açıq hava reklamları.

Hər platformada olmaq vacib deyil. Doğru seçim auditoriyanın harada məlumat axtarmasından və biznesin məqsədindən asılıdır.

Marketinq strategiyası necə hazırlanır?

Sadə marketinq strategiyası bu addımlarla hazırlana bilər:

1. Məhsulun həll etdiyi problemi müəyyənləşdirin.
2. Hədəf auditoriyanı dəqiqləşdirin.
3. Rəqibləri və bazardakı alternativləri araşdırın.
4. Fərqli dəyər təklifinizi yazın.
5. Auditoriyaya uyğun kanalları seçin.
6. Ölçülə bilən məqsəd müəyyənləşdirin.
7. Nəticələri təhlil edərək strategiyanı yeniləyin.

“Satışı artırmaq” ümumi məqsəddir. “Üç ay ərzində saytdan gələn uyğun müraciətlərin sayını artırmaq” isə daha konkret hədəfdir.

Praktik marketinq nümunəsi

Bakıda sağlam nahar çatdıran biznesi nəzərdən keçirək:

- **Auditoriya:** Ofisdə çalışan şəxslər.
- **Problem:** Sağlam nahar hazırlamağa vaxtın olmaması.
- **Təklif:** Həftəlik menyu ilə planlaşdırılan çatdırılma.
- **Kanallar:** Google axtarışı, Instagram və e-poçt.
- **Kontent:** Menyu, qida tərkibi, qiymətlər və çatdırılma zonaları.
- **Ölçmə:** Sifariş sayı, təkrar sifariş və müştəri əldəetmə xərci.

Bu yanaşma təsadüfi paylaşım etməkdən daha məqsədlidir. Çünki auditoriya, problem, təklif və nəticə əvvəlcədən müəyyənləşdirilir.

Marketinq nəticələri necə ölçülür?

Marketinqin uğuru kampaniyanın məqsədinə uyğun göstəricilərlə ölçülməlidir:

- sayt ziyarətləri; - müraciət sayı; - dönüşüm faizi; - bir müraciətin əldəetmə xərci; - marketinqdən gələn satış; - orta sifariş məbləği; - təkrar alış göstəricisi.

Bəyənmə və izləyici sayı faydalı ola bilər, lakin təkbaşına biznes nəticəsini göstərmir.

Nəticə

Marketing yalnız reklam vermək və məhsul satmaq deyil. O, müştərini anlamaq, doğru təklif yaratmaq, həmin təklifi uyğun kanalda təqdim etmək və nəticəni ölçmək prosesidir.

Düzgün marketin strategiyası biznesə daha uyğun auditoriyaya çatmağa, satış prosesini gücləndirməyə və marketinq büdcəsini daha səmərəli idarə etməyə kömək edir.

Biznesiniz üçün doğru marketinq strategiyasını müəyyənləşdirmək istəyirsiniz? BCL komandası ilə əlaqə saxlayın.

Tez-tez verilən suallar

Marketing nə deməkdir?

Marketing müştəri ehtiyacının araşdırılması, uyğun dəyərin yaradılması və həmin dəyərin auditoriyaya təqdim olunması prosesidir.

Marketinqin əsas məqsədi nədir?

Müştəri üçün dəyər yaratmaq və bu dəyəri ölçülə bilən biznes nəticəsinə çevirməkdir.

Marketinq reklamdırmı?

Xeyr. Reklam marketinqin yalnız bir hissəsidir. Marketinq araşdırma, məhsul, qiymət, satış kanalı və kommunikasiya proseslərini də əhatə edir.

Marketinq satışa necə təsir edir?

Marketinq tanınma və maraq yaradır, uyğun müştəri müraciətləri gətirir və satış prosesini dəstəkləyir.

4P nədir?

4P məhsul, qiymət, satış yeri və tanıtımdan ibarət marketinq modelidir.

Kiçik biznes marketinqə necə başlamalıdır?

Kiçik biznes əvvəlcə auditoriyanı, problemi və dəyər təklifini müəyyənləşdirməli, sonra bir və ya iki kanalda ölçülə bilən test aparmalıdır.